BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ EM: KHI NÀO CẦN CAN THIỆP PHỤC HỒI CHỨC NĂNG?

Bàn chân bẹt ở trẻ có phải lúc nào cũng cần điều trị?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm gan chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng. Đây là đặc điểm khá phổ biến trong những năm đầu đời và không phải trường hợp nào cũng là bệnh lý. Ở trẻ sơ sinh, vòm bàn chân thường chưa hình thành rõ do cấu trúc xương, cơ, dây chằng còn đang phát triển và lớp mô mềm dưới gan bàn chân tương đối dày.

Khi trẻ lớn lên, vòm chân thường dần định hình cùng với quá trình vận động. Vì vậy, trẻ nhỏ có bàn chân phẳng nhưng không đau, đi lại bình thường và bàn chân vẫn mềm mại thường chỉ cần theo dõi. Việc can thiệp phục hồi chức năng không nên được quyết định chỉ dựa trên hình ảnh bàn chân bẹt mà cần xem xét toàn diện khả năng vận động và triệu chứng của trẻ.

Khi nào trẻ cần được đánh giá phục hồi chức năng?

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi bàn chân vẫn phẳng rõ sau giai đoạn phát triển ban đầu hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Một trong những biểu hiện đáng chú ý là trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi ở gan bàn chân, gót chân, cổ chân, cẳng chân, đầu gối hay vùng hông, đặc biệt sau khi đi bộ, chạy nhảy hoặc tham gia thể thao.

Dáng đi cũng là yếu tố quan trọng. Trẻ có thể đi lệch, bàn chân đổ vào trong, gót chân nghiêng bất thường hoặc thường xuyên vấp ngã. Nếu trẻ ngại vận động, không muốn chạy nhảy vì cảm thấy khó chịu ở chân, phụ huynh cũng nên cho trẻ được kiểm tra.

Một dấu hiệu khác là bàn chân bẹt cứng. Khi trẻ nhón gót mà vòm gan chân vẫn không xuất hiện, bàn chân có cảm giác cứng hoặc hạn chế vận động, tình trạng này cần được đánh giá kỹ hơn. Ngoài ra, nếu gót chân bị lệch rõ khi đứng, giày dép thường xuyên mòn không đều hoặc trẻ đồng thời có bất thường ở chi dưới và cột sống, việc thăm khám càng cần thiết.

Phục hồi chức năng có vai trò gì?

Phục hồi chức năng hướng đến việc cải thiện khả năng vận động, sức mạnh cơ và sự linh hoạt của bàn chân, cổ chân cũng như toàn bộ chi dưới. Tùy từng trẻ, chuyên viên có thể xây dựng chương trình tập luyện phù hợp nhằm tăng cường nhóm cơ hỗ trợ vòm chân, cải thiện khả năng kiểm soát tư thế và điều chỉnh cách chịu lực khi đứng hoặc di chuyển.

Các bài tập có thể bao gồm vận động ngón chân, tăng cường cơ bàn chân, kéo giãn cơ bắp chân và gân gót, tập giữ thăng bằng hoặc các bài tập kiểm soát tư thế. Trẻ cần thực hiện đúng kỹ thuật và mức độ phù hợp với tuổi, bởi tập quá sức hoặc sai tư thế có thể gây đau và làm giảm hiệu quả phục hồi.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp phục hồi chức năng với dụng cụ hỗ trợ vòm bàn chân hoặc các biện pháp điều chỉnh vận động khác. Việc sử dụng dụng cụ cần dựa trên đánh giá chuyên môn thay vì tự lựa chọn theo hình dáng bàn chân.

Lợi ích của can thiệp đúng thời điểm

Khi trẻ thực sự có triệu chứng, can thiệp phù hợp có thể giúp giảm đau và mỏi, cải thiện sự ổn định khi đứng và đi lại. Việc rèn luyện cơ bàn chân, cổ chân và chi dưới cũng hỗ trợ trẻ vận động linh hoạt hơn, từ đó tăng khả năng tham gia các hoạt động thể chất.

Phục hồi chức năng còn giúp trẻ hình thành thói quen vận động và kiểm soát tư thế tốt hơn. Khi các bất thường về chịu lực được nhận biết sớm, chuyên viên có thể hướng dẫn trẻ điều chỉnh cách đứng, đi hoặc thực hiện động tác thể thao, hạn chế tình trạng quá tải lên một số khớp.

Tuy nhiên, không nên xem phục hồi chức năng là phương pháp bắt buộc cho mọi trẻ có bàn chân bẹt. Nếu trẻ không đau, vận động bình thường và bàn chân vẫn mềm mại, theo dõi sự phát triển có thể là lựa chọn phù hợp.

Những dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua

Phụ huynh nên cân nhắc đưa trẻ đi đánh giá khi bàn chân bẹt kéo dài và không có xu hướng cải thiện, trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân, dáng đi bất thường, dễ vấp ngã, gót chân lệch rõ hoặc giày dép bị mòn lệch nhanh. Vòm bàn chân không xuất hiện khi nhón gót cũng là dấu hiệu cần lưu ý.

Quan trọng nhất, bàn chân bẹt ở trẻ cần được đánh giá dựa trên cả cấu trúc và chức năng. Phát hiện sớm không có nghĩa là phải điều trị ngay, mà giúp xác định trẻ thuộc nhóm cần theo dõi hay cần can thiệp. Khi có triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến vận động, đánh giá phục hồi chức năng đúng thời điểm sẽ hỗ trợ trẻ phát triển hệ vận động ổn định và duy trì khả năng hoạt động lâu dài.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.