BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ EM: NHẬN BIẾT DẤU HIỆU VÀ NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc không hiện rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Khi vòm hạ xuống, phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất trên diện rộng hơn. Đây là đặc điểm thường gặp ở trẻ nhỏ và trong nhiều trường hợp có thể thay đổi theo quá trình phát triển.

Ở những năm đầu đời, lòng bàn chân của trẻ thường có lớp mô mềm tương đối dày, trong khi xương, cơ và dây chằng vẫn đang hoàn thiện. Vì vậy, hình ảnh bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa thể khẳng định đó là một tình trạng bệnh lý. Khi trẻ lớn lên, vận động nhiều hơn, vòm bàn chân có thể dần biểu hiện rõ.

Tuy nhiên, nếu bàn chân bẹt tồn tại kèm đau, mỏi, dáng đi bất thường, biến dạng hoặc hạn chế vận động, cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt ở trẻ

Khi trẻ đứng thẳng, cha mẹ có thể quan sát phần lõm phía trong lòng bàn chân. Nếu vùng này gần như không còn khoảng trống và phần giữa bàn chân áp sát mặt đất, đây có thể là biểu hiện của vòm thấp.

Nhìn từ phía sau, gót chân có thể nghiêng ra ngoài hoặc cổ chân có xu hướng đổ vào trong. Một số trẻ cũng có cách đặt bàn chân không cân đối, bàn chân xoay ra ngoài hoặc trục chi dưới thay đổi khi đi lại. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không chỉ xuất hiện ở bàn chân bẹt nên cần xem xét tổng thể thay vì tự kết luận.

Các triệu chứng liên quan đến chức năng thường đáng chú ý hơn hình dáng bàn chân. Trẻ có thể than đau hoặc mỏi lòng bàn chân, gót chân, cổ chân và cẳng chân sau khi đi bộ hoặc chạy nhảy. Một số trẻ dễ vấp, đi không vững, nhanh mệt hoặc ngại tham gia các hoạt động thể chất.

Những nguyên nhân có thể dẫn đến bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể hình thành do nhiều yếu tố kết hợp. Đặc điểm cấu trúc bàn chân có thể mang tính gia đình. Ngoài ra, dây chằng quá mềm, cơ bàn chân và cổ chân yếu hoặc sự phát triển chưa cân đối của các cấu trúc nâng đỡ vòm cũng có thể góp phần làm vòm thấp.

Một số trường hợp liên quan đến bất thường xương, gân hoặc khớp. Tình trạng co ngắn gân gót có thể ảnh hưởng đến chuyển động của bàn chân, trong khi chênh lệch chiều dài hai chân có thể làm thay đổi cách cơ thể phân bổ trọng lượng khi đứng và đi.

Cân nặng cũng là yếu tố cần quan tâm. Trẻ thừa cân phải chịu tải lớn hơn lên bàn chân trong các hoạt động chịu trọng lượng. Bên cạnh đó, một số bệnh lý liên quan đến cơ, thần kinh hoặc mô liên kết có thể đi kèm với biến dạng bàn chân.

Không nên quy kết bàn chân bẹt chỉ do đi chân đất, sử dụng giày dép đế phẳng hoặc một thói quen sinh hoạt riêng lẻ. Hình thái bàn chân chịu ảnh hưởng của quá trình phát triển, cấu trúc giải phẫu và nhiều yếu tố khác.

Cách quan sát bàn chân bẹt tại nhà

Cha mẹ có thể kiểm tra sơ bộ bằng cách làm ướt lòng bàn chân của trẻ rồi cho trẻ đứng trên nền khô, sạch. Nếu dấu chân có khoảng trống tương đối rõ ở phía trong, vòm bàn chân vẫn có thể được duy trì. Nếu dấu chân rộng và phần giữa lòng bàn chân in gần như toàn bộ, vòm có thể thấp.

Một phương pháp khác là quan sát dấu chân khi trẻ bước trên cát hoặc bề mặt mềm. Tuy nhiên, các cách này chỉ giúp cha mẹ nhận biết sơ bộ, không đủ để xác định bàn chân bẹt có cần điều trị hay không.

Cha mẹ cũng có thể quan sát khi trẻ nhón gót. Nếu vòm xuất hiện khi nhón chân, bàn chân có khả năng thuộc dạng bẹt linh hoạt. Nếu vòm không xuất hiện, đặc biệt khi trẻ kèm đau hoặc khó vận động, nên được kiểm tra chuyên môn.

Khi nào trẻ cần được thăm khám?

Không phải mọi trường hợp bàn chân phẳng đều cần can thiệp. Nếu trẻ không đau, vận động bình thường và bàn chân vẫn linh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi trong quá trình phát triển.

Ngược lại, trẻ nên được đánh giá khi đau hoặc mỏi chân kéo dài, dáng đi thay đổi, thường xuyên vấp ngã, hạn chế vận động, bàn chân biến dạng rõ hoặc hai bên có sự khác biệt đáng kể.

Thăm khám chuyên môn giúp đánh giá độ linh hoạt của vòm, trục chi dưới, sức mạnh cơ, tình trạng gân và các yếu tố cấu trúc liên quan. Từ đó, bác sĩ có thể xác định trẻ chỉ cần theo dõi hay cần áp dụng các biện pháp hỗ trợ như bài tập phục hồi chức năng, điều chỉnh hoạt động hoặc dụng cụ hỗ trợ trong những trường hợp phù hợp. Việc đánh giá đúng tình trạng sẽ giúp tránh can thiệp không cần thiết và đồng thời không bỏ sót những trường hợp thực sự cần được điều trị.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày cho bé bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.